خواص گیاهان دارویی از سال های بسیار دور شناخته شده بود و بیماری های زیادی از طریق مصرف این گیاهان، درمان می شد. می توان اذعان كرد وجود گیاهان دارویی در طبیعت یكی از نعمت های خدادادی است و خراسان شمالی نیز با داشتن شرایط اقلیمی مناسب، رویش گاه گونه های مختلف گیاهان دارویی است كه می توان با بهره برداری مناسب و فرآوری این محصولات علاوه بر حفظ و نگهداری آن ها، ایجاد اشتغال كرد.

یكی از عطاران بجنورد می گوید: بهترین نوع گیاهان دارویی مربوط به این استان است كه متأسفانه مورد بی توجهی قرار گرفته است.

وی می افزاید: چای كوهی، خاكشیر، استوقودوس، بادرنج بویه، بومادران، سنبل الطیب، زوفا و ... در نقاط مختلف استان می روید و مورد بهره برداری قرار می گیرد.

وی اظهار می دارد: بسیاری از بیماران هنگامی كه از داروهای شیمیایی نتیجه خوبی نمی گیرند، به مصرف گیاهان دارویی روی می آورند.

وی ادامه می دهد: متأسفانه بیشتر افراد به درمان گیاهان دارویی اعتمادی ندارند، در صورتی كه عوارض این داروها بسیار كمتر از داروهای شیمیایی است.

یك عطار دیگر هم با بیان این كه بیشتر داروهای شیمیایی تحت پوشش بیمه است، می افزاید: ممكن است هزینه بعضی از داروهای گیاهی بالاتر از داروهای شیمیایی باشد كه دلیل آن انجام فرآوری گیاهان دارویی با دست است و این امر در بالا بودن قیمت آن نسبت به داروهای شیمیایی تأثیر دارد.

وی اظهار می دارد: گیاهان دارویی در مدت زمان طولانی تری نسبت به داروهای شیمیایی اثر می كند بنابراین بعضی از بیماران از ادامه درمان با داروهای گیاهی منصرف می شوند.

یكی از شهروندان نیز می گوید: بیشتر مردم و پزشكان تمایلی به مصرف گیاهان دارویی ندارند، در حالی كه عوارض آن بسیار كمتر از داروهای شیمیایی است.

«محمدپور» می افزاید: اطلاع رسانی در خصوص استفاده از گیاهان دارویی موجب توسعه صنعت گیاهان دارویی و حمایت از كشاورزان می شود.

یكی از دست فروشان كه كنار خیابان گیاه دارویی می فروشد، نیز اظهار می دارد: در بهار هر سال با رفتن به كوه های اطراف، گیاهان دارویی جمع آوری می كنم و آن را در شهر می فروشم.

وی می افزاید: با آن كه برای جمع آوری این گیاهان زحمت و مشقت زیادی می كشم اما دستمزد كمی دریافت می كنم.

كارشناس گیاهان دارویی و گل خانه ای سازمان جهاد كشاورزی خراسان شمالی به كشت سنتی زعفران، كنجد، زیره سبز و نعناع فلفلی در شهرستان های مختلف استان اشاره می كند و می گوید: كشت این گیاهان توسط كشاورزان از سال های بسیار گذشته انجام شده است.

«كریمی» با بیان این كه استان دارای آب و هوای معتدل، گرم، سرد و ارتفاعات زیادی است، می افزاید: گیاهان دارویی متنوعی از جمله مریم گلی، آویشن، استوقودوس، كاسنی، گلپر، آنخ و گل گاوزبان در این استان می روید.

وی اظهار می دارد: عواملی هم چون ارتفاع، شیب های شمالی و جنوبی، میزان بارندگی و زمان كشت در كشت گیاهان دارویی دخیل است.

وی ادامه می دهد: سطح زیر كشت زعفران متغیر است و سال گذشته به علت سرما كاهش یافت.

وی اضافه كرد: به طور كلی این گیاه دارویی از 268 هكتار تا 330 هكتار كشت می شود هم چنین سطح زیر كشت كنجد 300 هكتار، زیره سبز از 800-900 تا 300-400 هكتار و نعناع فلفلی 2 تا 3 هكتار كشت می شود.

وی یكی از مشكلات پیش روی كشاورزان در كشت گیاهان دارویی را نبود فرآوری این محصولات در استان ذكر می كند و می افزاید: این امر مانع از گسترش كشت گیاهان دارویی می شود و برای حمایت از كشت گیاهان دارویی باید سیستم فرآوری و بسته بندی آن در استان راه اندازی شود.

وی می گوید: نبود آزمایشگاه سنجش كمی و كیفی تولیدات گیاهی به خصوص گیاهان دارویی كه توسط آن نوع اسانس و درصد آن در گیاه سنجیده می شود، یكی دیگر از موانع كشت گیاهان یاد شده است و اگر این مشكلات برطرف شود كشاورزان هم تشویق می شوند گیاهان دارویی کشت کنند.

به گفته وی، مصرف گیاهان دارویی در كشورهای خارجی بیش از 35 درصد و این میزان در ایران تنها 5 درصد است.

«كریمی» خاطر نشان می كند: سازمان نظام پزشكی باید با سازمان جهاد كشاورزی هم گام شود تا فرهنگ استفاده از داروهای گیاهی را نیز مانند داروهای شیمیایی نهادینه كنند.

كارشناس مسئول بهره برداری اداره كل منابع طبیعی خراسان شمالی هم با بیان این كه استان دارای گستره وسیعی از رویشگاه های گیاهان مرتعی به خصوص گیاهان دارویی و صنعتی است، می گوید: گونه های مهمی در عرصه های منابع طبیعی استان وجود دارد و یكی از وظایف این اداره كل نظم و نسق دادن به این عرصه ها و تهیه و تصویب طرح هایی برای بهره برداری از آن هاست.

«نصرتی» می افزاید: طرح های بهره برداری به ترتیب و براساس اولویت در اختیار بهره برداران ذی حق و در صورت نبود این افراد براساس آگهی و مزایده در اختیار دیگران قرار می گیرد.

وی با اشاره به این شعر كه «نروید از زمین هرگز گیاهی كه بر برگش ننوشته دوایی» اظهار می دارد: انجام نشدن تحقیقات روی گیاهان دلیل بر بی خاصیت بودن آن ها نیست بلكه بضاعت ما به حدی نبوده است كه تمام خواص دارویی و صنعتی گیاهان را كشف كنیم.

وی می افزاید: گونه های مهم گیاهان دارویی و صنعتی خراسان شمالی كه در عرف محلی بیشتر شناخته شده است، شامل باریجه، قسنی، گون كتیراده است كه در قسمت عمده كوه های استان پراكنش دارد.

وی می گوید: سریش نیز دارای 2 گونه متفاوت و تقریبا منحصر به خراسان های رضوی و شمالی است البته در نقاط دیگر كشور نیز رویش دارد اما آن چه مقرون به صرفه اقتصادی به لحاظ تراكم است در استان های یاد شده می روید.

وی با بیان این كه گونه كما (آنغوزه) به تازگی در بخش هایی از استان مشاهده شده است، می افزاید: این گیاه در بعضی از نقاط دشتی و ارتفاعات شناخته شده و تاكنون در مورد آن كار نشده و از گیاهان بسیار مهم دارویی صنعتی است و باید بتوانیم در قالب تهیه طرح های بهره برداری آن را به بهره برداری برسانیم.

وی تصریح می كند: شیرین بیان، آویشن، چای كوهی، زیره كوهی، ریشه چوبك، خاكشیر، اسپند، درمنه، زرشك كوهی، شیر خشك، بومادران، اشنیان، گل گاوزبان، مریم گلی، ارغوان، مریم نخودی، بادام وحشی، پسته و فندق جنگلی، نسترن وحشی، زالزالك، مرزه كوهی، شكر تیغال، كاكوتی، پیازكوهی و جاشیر از جمله گیاهان دارویی و صنعتی استان است.

«نصرتی» ادامه می دهد: لاله واژگون نیز یكی از گیاهان دارویی است كه امسال در استان مشاهده و مناطق رویش آن را كشف كردیم.

وی اظهار می دارد: باریجه، كتیرا و سریش از مهم ترین گیاهان دارویی خراسان شمالی است كه از نظر اقتصادی شناخته شده اما روش برداشت آن ها برحسب نیاز متفاوت است.

وی می افزاید: در سال های گذشته توجهی به شیوه علمی برداشت این گیاهان نشد اما پس از تأسیس استان توجه بیشتری به این موضوع معطوف شده است.

وی درباره روش بهره برداری صحیح از گیاهان دارویی می گوید: ارزش اقتصادی و میزان تراكم این گیاهان شناسایی و در صورت داشتن قابلیت تهیه طرح، روی نقشه توپوگرافی مشخص می شود و بخش خصوصی یا كارشناسان اداره كل منابع طبیعی اقدام به تهیه طرح می كنند و پس از تصویب در كمیته فنی، قابلیت واگذاری به بهره برداران ذی حق را پیدا می كنند و طبق شرایط خاص در مدت مشخص و با نظارت كارشناسان این اداره كل و شهرستان ها می توانیم امیدوار باشیم كه بهره برداری صحیح، اصولی، علمی و بهینه از این منابع خدادادی انجام شود.

وی ادامه می دهد: مسئولان باید از نظر تأمین اعتبارات، امكانات و وسایل مورد نیاز، اداره كل منابع طبیعی را یاری كنند تا در این زمینه شاهد پیشرفت باشیم.

وی با بیان این كه تاكنون توجه چندانی به گیاهان دارویی و صنعتی نشده است، اظهار می دارد: حدود 13 طرح مدون در خصوص گیاهان دارویی استان وجود دارد و فقط اطلاعات گیاهان در كتابچه جمع آوری شده است و تا زمانی كه در كمیته فنی تصویب نشود قابلیت اجرایی شدن را ندارد.

كارشناس مسئول بهره برداری اداره كل منابع طبیعی خراسان شمالی می گوید: عرصه طرح های مذكور در 63 هزار هكتار بوده و عرصه مفید آن هزار و 920 هكتار است و براساس برآورد كارشناسان، شیره باریجه تولیدی در هر سال حدود 21 هزار و 700 كیلوگرم برداشت می شود و حدود 26 هزار و 969 نفر روز در سال اشتغال زایی می كند.

«نصرتی» می افزاید: چندی پیش هم یك طرح در خصوص گیاه كتیرا در اسفراین انجام و بیش از 100 هزار هكتار از این گیاه شناسایی شد.

به گفته وی، در حال حاضر دلالان، محصولات را از بهره برداران روستایی با قیمت پایین می گیرند و با مبلغ بالاتری به بهره بردار اصلی می فروشند.

وی نبود فرآوری محصولات گیاهی را یكی از مشكلات استان می داند و می گوید: باید كارگاه های اولیه در استان تأسیس شود و مسئولان به متقاضیان كمك كنند. یكی از اهداف بخش بهره برداری از محصولات فرعی مرتعی و جنگلی این است كه متقاضیانی داشته باشیم تا بتوانند برای احداث كارگاه های جنبی به منظور فرآوری محصولات اقداماتی انجام دهند زیرا این امر علاوه بر اشتغال زایی و كارآفرینی در معرفی گیاهان دارویی استان نیز تأثیر مهمی دارد.

وی اظهار می دارد: با داشتن امكانات و تجهیزات می توان عرصه ها را یكی پس از دیگری شناسایی كرد و با آوردن آن ها روی نقشه، تهیه و تصویب طرح، مزایده و آگهی به موقع و مشخص و در اختیار قرار دادن بهره برداران، از محصولات فرعی گونه های مختلف استفاده كرد تا ضمن اشتغال زایی و درآمد برای مردم، ارزی برای استان و كشور فراهم شود.

وی تصریح می كند: بیشترین مشكل تأمین اعتبار است كه در صورت رفع آن عرصه های گیاهان دارویی از حالت بهره برداری قدیمی و سنتی خارج و به بهره برداری صنعتی تبدیل خواهد شد تا گیاهان از بین نرود و نظارت كامل و علمی بر کشت آن انجام شود.

وی در پاسخ به این سؤال كه چند گونه از گیاهان دارویی استان بر اثر بهره برداری بی رویه در معرض نابودی قرار گرفته است، می گوید: بیشتر گیاهان دارویی و صنعتی استان به خصوص باریجه و كتیرا به علت برداشت سنتی طی سال های گذشته دچار نقص شده است و اگر توجه خاص و ویژه حفاظتی سال های اخیر نبود این گیاهان نابود می شد.

«نصرتی» ادامه می دهد: بر اثر تدابیر خاص حفاظتی انجام شده هم چنین با توجه به بارش های اخیر، گونه های گیاهی در حال احیا شدن است كه با تخصیص اعتبار و توجه ویژه مسئولان امید است، تراكم و شادابی گذشته آن ها بازگردد.

 خراسان شمالی در مسیر 2 قطب گردشگری مهم یعنی مشهد مقدس و شمال كشور قرار دارد، از این رو سالانه میلیون ها مسافر از محورهای آن تردد می كنند.

در این میان وجود آثار تاریخی، فرهنگی، تنوع قومیت ها، صنایع دستی، مناطق نمونه گردشگری، روستاهای هدف گردشگری، جاذبه های طبیعی و ... استان می تواند تاثیر به سزایی در جذب و ماندگاری مسافران و زائران در شهرهای استان داشته باشد. در حالی كه اكنون جاذبه های گردشگری ناشناخته مانده و اطلاع رسانی مطلوبی در این زمینه انجام نشده است. هم چنین كمبود اقامتگاه ها، تجهیزات و امكانات مانع از گام برداشتن در راه صنعت پایدار گردشگری می شود.

به اعتقاد كارشناسان تحول در شیوه تبلیغات، فراهم كردن زیرساخت ها، اطلاع رسانی درست و به موقع، ایجاد امكانات تفریحی، گردشگری، بالا بردن كیفیت خدمات و تسهیلات موجب ماندگاری مسافر در شهرها خواهد شد و در پی آن درآمدزایی و رونق منطقه، اشتغال،امكان تعامل فرهنگی و اجتماعی وجذب مسافر و گردشگر به وجود خواهد آمد.

یك كارشناس گردشگری اظهار می دارد: برای جذب گردشگر و ماندگار شدن آن در منطقه باید مراکز اقامتی، بازارچه های صنایع دستی و سوغات، مجتمع ها یا خدمات بین راهی در مسیرهای تردد مسافران جانمایی و ایجاد شود.

وی كه مایل به ذكر نام خود نیست، می افزاید: ایجاد زیرساخت ها، سكو، آلاچیق، سرویس های بهداشتی در روستاهای هدف گردشگری و روستاهای نمونه گردشگری از ضروریات است.

وی با بیان این كه شركت در نمایشگاه های گردشگری و تبلیغات در جذب گردشگر موثر است، می گوید: شهرداری ها با نماسازی و زیباسازی مبلمان شهری به خصوص در مسیرهای تردد مسافران می توانند در ماندگار شدن مسافر در شهر موثر باشند.

وی تشویق و ترغیب بخش خصوصی را برای سرمایه گذاری در امور گردشگری بسیار نویدبخش ذكر و بیان می كند: متاسفانه روند دریافت مجوز و استعلام ها بسیار زمان بر است این در حالی است كه باید از سرمایه گذاران بخش خصوصی حمایت شود و تسهیلات در اختیار آن ها قرار گیرد.

وی ادامه می دهد: اغلب اوقات بخش خصوصی به علت همكاری نكردن بانك ها، طولانی شدن دوره پرداخت تسهیلات، تورم و ... از فعالیت در بخش گردشگری منصرف می شود.

وی یكی از مزایای جذب گردشگر و ماندگاری بیشتر آن در استان را ایجاد اشتغال می داند و می گوید: با ورود هر گردشگر به منطقه ، حدود 9 شغل مستقیم و 15 شغل غیرمستقیم ایجاد و در نتیجه درآمدها توزیع می شود.

وی با بیان این كه بیشترین میزان اشتغال زایی در حوزه صنایع، تولیدات كشاورزی و گردشگری است، اظهار می دارد: مبالغی كه در بحث گردشگری مورد نیاز است به مراتب از بخش صنایع، كشاورزی و بازرگانی كمتر است.

یك كارشناس جهانگردی نیز معتقد است: خراسان شمالی مقصد گردشگری نیست اما با قرار گرفتن در مسیر 2قطب گردشگری مشهد مقدس و شمال كشور و عبور میلیون ها مسافر می تواند فرصت خوبی را برای جذب و ماندگاری گردشگران فراهم كند.

جعفرزاده با اشاره به وجود جنگل، كوهستان، آب گرم، كوهسار، چشمه سار، صنایع دستی، تنوع قومیت و فرهنگ، سایت های باستانی تاریخی و ... در استان اظهار می دارد: با استفاده از این فرصت ها و معرفی آن ها می توان ماندگاری مسافران را از حالت گذری از 4 ساعت به چندین ساعت افزایش داد.

فرماندار بجنورد با بیان این كه سال گذشته حدود 5/2 میلیون زائر و مسافر در ایام نوروز از این شهر عبور كردند، می گوید: بجنورد یكی از توقف گاه های زائران و مسافران است و تلاش می شود زمان ماندگاری آن ها به شكل قابل توجهی بالا رود.

«آرام» ادامه می دهد: امكانات رفاهی در این زمینه در حد قابل قبولی نیست و هنوز نمی توانیم زمان توقف مسافران را در مركز استان افزایش دهیم.

وی معتقد است: افزایش توقف مسافر در شهر زمینه شناساندن استان و شهرستان را با كم ترین هزینه فراهم می كند. هم چنین نقدینگی وارد استان می شود. وی اظهار می دارد: نواقصی كه سال گذشته وجود داشت از طریق دستگاه های مربوطه رفع می شود و نقاط ضعف 2 تفرجگاه بزرگ باباامان و بش قارداش برطرف خواهد شد.

مدیركل راه و ترابری خراسان شمالی نیز با بیان این كه برای ماندگاری مسافر در شهرها باید جاذبه ایجاد كرد، می گوید: جاذبه های گردشگری، فرهنگی، ایجاد بازارهای خرید می تواند موجب ماندگاری مسافر شود.

«ابوالفضل باقرنیا» می افزاید: هرچه زمان توقف مسافران و گردشگران بیشتر شود به اقتصاد استان كمك شایانی خواهد شد.

وی خاطرنشان می كند: در گذشته تنها در ایام نوروز و تعطیلات تابستان مسافرت ها انجام می شد اما اكنون مردم در تعطیلات 2 یا 3روزه هم به سفر می روند.

وی در پاسخ به این سوال كه آیا جاده های استان جوابگوی تعداد زیاد مسافران است، اظهار می دارد: فقط ظرفیت محور اصلی استان از بجنورد تا جنگل گلستان در طول سال در ایام پیك 10 تا 15 روز جوابگوی مسافران نیست اما در بقیه محورها چنین مشكلی دیده نمی شود.

وی ادامه می دهد: راه سازی مناطق گردشگری مانند ایوب در حال اجراست و مشكل آن حل خواهد شد.

معاون امور عمرانی استانداری خراسان شمالی هم با بیان این كه میزان افزایش ماندگاری مسافران در استان رضایت بخش نیست، می گوید: باید تمامی زمینه های لازم، خدمات مورد نیاز و مراكز گردشگری و تفریحی در این خصوص آماده شود.

«نورعلی طالب زاده» می افزاید: مصوبات سفر اول و دوم هیئت دولت در استان برنامه های خوبی در زمینه گردشگری دارد و با اجرایی شدن آن ها می توان ماندگاری مسافران را از 3 تا 4 ساعت به یك تا 2 روز افزایش داد.

وی خاطرنشان می كند: مطالعه، امكان سنجی، احداث و ایجاد زیرساخت های مورد نیاز در مناطق گردشگری در دستور كار است.

وی با اشاره به منطقه گردشگری ملی استان شامل بش قارداش و باباامان اظهار می دارد: باید زیرساخت ها در مناطق گردشگری محلی مانند رویین، دركش، اسپیدان، فیروزه و ایوب نیز فراهم شود.وی معتقد است: افزایش ماندگاری مسافران در استان تاثیر اقتصادی به سزایی در منطقه دارد. وی ادامه می دهد: حضور مسافران و ماندگاری آن ها در استان موجب شناخت منطقه و توانمندی و استعدادهای استان می شود و مسافران دیگری را به سوی خود جذب می كند.

طالب زاده با بیان این كه تمام توان خود را برای شناساندن و افزایش ماندگاری مسافران در استان به كار می گیریم می گوید: باتوجه به استعدادهای خوب خراسان شمالی امیدواریم طی 4 تا 5 سال آینده این استان به عنوان یكی از قطب های گردشگری در منطقه شمال شرق كشور مطرح شود.رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی نیز با بیان این كه ماندگاری مسافران در استان كمتر از نصف روز است، به عوامل پایین بودن این میزان اشاره می كند و می گوید: جاذبه های استان اعم از طبیعی، تاریخی، فرهنگی، صنایع دستی و قابلیت های دیگر آن، برای مسافرانی كه به مقصد مشهد یا شمال از این استان عبور می كنند ناشناخته است.

«علی كاظمی» می افزاید: مردم اغلب به مناطقی سفر می كنند كه آوازه آن را شنیده و یا آن را دیده باشند. وی ناشناخته بودن استان را نخستین علت كاهش ماندگاری مسافران می داند و اظهار می دارد: امكانات به خصوص در حوزه های زیرساخت ها مانند راه ها، شبكه راه آهن، هواپیما و فرودگاه در حد استان های برخوردار نیست و استان در این زمینه دچار كمبود است.

وی ادامه می دهد: نبود اقامتگاه هایی مانند مهمانسرا، هتل، متل و ... با درجه بندی و قیمت گذاری های مختلف از عوامل دیگری است كه در كم بودن ماندگاری مسافر در استان موثر است.وی با بیان این كه پس از تشكیل استان، اطلاع رسانی به طریق مختلف انجام شده است می گوید: تهیه بروشور، لوح فشرده، پوستر، كتابچه، شركت در نمایشگاه های داخلی و خارجی و برگزاری چندین همایش از جمله اقداماتی است كه برای معرفی استان انجام شده است.

وی ادامه می دهد: در ایام نوروز اقلام تبلیغاتی و فرهنگی در ورودی های استان توزیع و طی آن روستاها، مناطق نمونه گردشگری، روستاهای هدف، جاذبه های گردشگری و ... به مسافران معرفی می شود.

وی به احداث بازارچه های موقت صنایع دستی در ایام نوروز اشاره می كند و می افزاید: ایجاد پایگاه های اطلاع رسانی در این ایام و معرفی جاذبه ها، بناهای تاریخی استان و .... می تواند به افزایش ماندگاری مسافران در استان كمك كند.

«كاظمی» تصریح می كند: برای افزایش ماندگاری مسافران در استان، برطرف كردن كمبود واحدهای اقامتی در دستور كار است كه در تابستان سال آینده طرح ساماندهی واحدهای استیجاری اجرا خواهد شد.

وی می افزاید: براساس این طرح، خانه های استیجاری برای مسافران ساماندهی، درجه بندی، استانداردسازی و قیمت گذاری و پروانه موقت برای آن ها صادر می شود.

وی خاطرنشان می كند: به افرادی كه مایل باشند واحدهای اقامتی را در روستاها و مناطق نمونه گردشگری ارائه دهند پروانه بهره برداری داده می شود.

وی با اشاره به این كه كمبود واحدهای اقامتی در ایام نوروز مشكل كشوری است، اظهار می دارد: در ایام نوروز 2 میلیون تردد در استان انجام می شود و با توجه به قابلیت ها و حجم مسافران حداقل 10 برابر واحدهای اقامتی موجود در استان مورد نیاز است.

وی تصریح می كند: راه اندازی فرودگاه بین المللی، راه آهن، جاده ها و ... سال های زیادی به طول می انجامد و رسیدن به استانداردهای لازم زمان زیادی می طلبد اما مشكل واحدهای اقامتی در چشم انداز 3 یا 4 ساله برطرف خواهد شد.

به گفته وی یكی از آثار مهم ماندگاری مسافر در استان علاوه بر مزایای فرهنگی و اجتماعی، مزیت اقتصادی آن است. وی می گوید: اگر ماندگاری گردشگر به یك شب اقامت رسانده شود هزینه هایی را كه برای غذا، اقامت، حمل و نقل، خرید سوغات، استفاده از فضاهای فرهنگی، آموزشی و تفریحی پرداخت می كند درآمد خوبی را نصیب منطقه خواهد كرد.

رئیس سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی با بیان این كه ماندگاری گردشگر و مسافر در رونق شهر و استان تاثیرگذار است، اظهار می دارد: رابطه فراهم کردن زیرساخت ها و امكانات با جذب گردشگر دوسویه است یعنی اگر زیرساخت ها و امكانات خوبی فراهم باشد گردشگر جذب می شود و در این صورت امكانات و تاسیسات گردشگری رشد خواهد یافت و این امر در توسعه شهر بسیار موثر است.

كاظمی به جاذبه های طبیعی، تنوع قومی، صنایع دستی و قدمت تاریخی استان اشاره می كند و می گوید: كشاورزی، صنعت و گردشگری به عنوان 3 محور توسعه استان پیش بینی شده است و ماندگاری مسافر تاثیر خود را در توسعه استان خواهد گذاشت.

وی تردد مسافران نوروزی سال گذشته را یك میلیون و 640 هزار نفر ذكر و بیان می كند: پیش بینی می شود این تعداد در نوروز سال 88، 20 تا 30 درصد افزایش یابد.

وی ادامه می دهد: داشتن مرز مشترك با تركمنستان و هم جواری با استان های گلستان، خراسان رضوی و سمنان كه مسافران زیادی از آن تردد می كنند، از مزیت هایی است كه می تواند به رشد و توسعه استان كمك كند و هم چنین جایگزین 2 قطب گردشگری مشهد و شمال شود.

به گفته وی، 2 قطب گردشگری مشهد و شمال به دلیل این كه حجم بالای مسافران را پذیرا هستند، به نوعی از زاویه دید توسعه گردشگری پایدار خارج شدند و ممكن است آسیب هایی از نظر گردشگری به طبیعت و ساختار شهری آن ها وارد شود.

«كاظمی» می گوید: از این رو خراسان شمالی را می توان به عنوان قطب مثبت و سوم درنظر گرفت که بار 2 قطب گردشگری مشهد و مازندران را كمی سبك تر كند تا این 2 استان بتواند به توسعه گردشگری پایدار نزدیك تر شود و خراسان شمالی نیز بتواند خود را بین استان های مطرح گردشگری معرفی كند.

یك روز دیگر هم از خدا هدیه گرفتم

و باز هم می توانم بر گستره وجودت گام بردارم

آیا فردا نیز این هدیه را خواهم گرفت؟

خداوند سال های زیادی این هدیه را ارزانی ام كرده است ...

من با چشمان خود بارها و بارها مردم سیه پوش

و قاب عكس های غمگین را دیده ام

نفس سنگین و بوی مرگ

شیون مادر بر مزار فرزند

صدای ضجه های پیر زن

اشك هایی كه از چشمان پدر بزرگ می ریزد

همه و همه را از نزدیك لمس كرده ام

اما با این وجود

چه غافلم و چقدر در خیالات و مادیات غرقم.

ای زمین!

كاش می شد تمام گام هایی را كه بر روی تو می گذارم

در راه مهربانی و پویایی بود

و فكرم همه لبخند

و ذهنم همه نیكی

كاش می شد قدر تمام روزهایی را كه خداوند به من هدیه می دهد بدانم ...

به راستی چه بسیار كسانی كه امروز آخرین هدیه خود را از او می گیرند ...

  خانواده نخستین نهاد اجتماعی است كه كودك در آن رشد و پرورش می یابد و رفتار اعضای آن بر روحیه كودك تاثیرگذار است. در این میان مهدهای كودك به عنوان محیط اجتماعی، تاثیر اساسی و مهمی در تربیت صحیح و رشد خلاقیت، استعداد و هنجارهای اجتماعی كودكان دارند.

این در حالی است كه به گفته رئیس دفتر امور كودكان سازمان بهزیستی كشور در حال حاضر تنها 20 درصد از كودكان 3 تا 6 سال تحت پوشش مهدهای كودك قرار دارند.

دكتر «جوادی» كه در جمع مدیران مهدهای كودك استان حضور داشت، گفت: با وجود ارتقای بهداشت، سلامت و كاهش مرگ و میر كودكان، تربیت این قشر از جامعه مورد غفلت قرار گرفته است.

وی با بیان این كه بسیاری از آسیب های اجتماعی ناشی از بی توجهی به كودكان طی سال های گذشته است، افزود: 70 درصد شخصیت هر فرد قبل از 7 سالگی شكل می گیرد و هرچه محیط كودك غنی تر باشد، از رشد بهتری برخوردار خواهد بود.

بنابراین باتوجه به اهمیت جذب كودكان 3 تا 6 سال در مهدهای كودك باید اقدامات بیشتری در این زمینه انجام شود. در خراسان شمالی 85 هزار و 618 كودك در این گروه سنی قرار دارند و كمتر از 20 درصد از آن ها تحت پوشش مهدهای كودك هستند.

یك شهروند می گوید: بیشتر مهدهای كودك در آموزش و تربیت صحیح كودكان ضعیف عمل می كنند و بیشتر جنبه نگه داری از كودكان را مدنظر قرار می دهند.

«سلیمی» می افزاید: شهریه بالای مهدهای كودك و غفلت از ارتقای دانش مربیان و آموزش كودكان موجب نگه داری آن ها در منزل می شود.

یك خانم شاغل نیز گفت: اگر هزینه مهدهای كودك در ازای بهبود كیفیت خدمات و آموزش به كودكانمان افزایش یابد، بسیار مطلوب است؛ زیرا فرزندان ما ساعات طلایی عمر خود را در مهدها می گذرانند و خدمات دهی بهینه، تضمینی برای سلامت روان آن ها در بزرگسالی می باشد.

یكی دیگر از شهروندان هم اظهار می دارد: سپردن كودكان به مهدهای كودك بیشتر از سوی مادران شاغل انجام می شود و زنان خانه دار به دلیل نداشتن آگاهی از فواید این مراكز، كودكان خود را در منزل نگه داری می كنند.

«فتح زاده» می افزاید: این در حالی است كه مهدهای كودك می توانند با ارائه خدمات بهتر و آموزش بیشتر، در جذب كودكان به این مراكز موثر باشند و رشد همه جانبه این گروه سنی را تامین كنند.

یك مربی مهدكودك هم با بیان این كه تاثیرپذیری كودكان در مهدكودك بسیار بیشتر از خانه است، می گوید: كودك در این مراكز رفتارهای صحیح اجتماعی را می آموزد و با کودکان دیگر و مربیان تعامل، همكاری، هم فكری می كند.

«صالح آبادی» ادامه می دهد: نقش مهدكودك در الگوسازی شخصیت و رفتار كودك بر كسی پوشیده نیست اما بعضی از والدین به خصوص اقشار كم درآمد جامعه و زنان خانه دار، هزینه ای را در سبد خانواده برای فرستادن فرزند خود به مهدكودك درنظر نمی گیرند.

وی خاطرنشان می كند: آشنایی كودك با هنجارها و ارزش های جامعه در مهدهای كودك بهتر و بیشتر از منزل است و هرچه كودكان بیشتری جذب این مراكز شوند، جامعه پویاتر و سالم تری خواهیم داشت.

یك كارشناس روان شناسی معتقد است: مهدكودك موجب رشد سریع تر شخصیت، عواطف و روان كودك می شود و كودكانی كه تحت پوشش این مراكز قرار می گیرند، در آینده كمتر به سوی بزهكاری می روند.

«قاسمی» می افزاید: كودك در مهدكودك دوستان زیادی پیدا و در كارها و بازی های گروهی شركت می كند، در حالی كه در خانه این فرصت برای او فراهم نمی شود.

وی اظهار می دارد: رفتن كودكان به مهدكودك موجب افزایش خلاقیت و ایجاد اعتماد به نفس و كاهش رفتارهای ضداجتماعی می شود.

وی معتقد است: افرادی كه در دوران كودكی به مهدكودك رفته اند نسبت به دیگر افراد می توانند با محیط اطراف خود بهتر و راحت تر ارتباط برقرار كنند و از تعاملات اجتماعی بیشتری برخوردارند.

وی می افزاید: كودكانی كه در سنین 2 تا 4 سالگی به مهدكودك می روند، در آینده خلاقیت بیشتری خواهند داشت. در واقع استعدادهای نهفته کودکان در این مراكز به خوبی بارور و شكوفا می شود.

وی به افزایش جامعه پذیری كودكان در مهدهای كودك اشاره می كند و می گوید: در صورتی كه مربیان متخصص و دوره دیده در مهدهای كودك فعالیت كنند و استانداردهای لازم در این مراكز رعایت شود، سطح تربیتی و آموزشی كودكان ارتقا خواهد یافت.

وی خاطرنشان می كند: نظارت بر مهدهای كودك و شیوه های نگه داری و آموزش كودكان در این مراكز موجب جلب اعتماد والدین می شود و این امر تاثیر به سزایی در جذب كودكان به مهدهای كودك دارد.

كارشناس امور كودكان و نوجوانان اداره كل بهزیستی خراسان شمالی می گوید: پایین بودن درآمد خانواده و نبود فرهنگ سازی مناسب باعث شده است برخی خانواده ها برای فرستادن کودکانشان به این مراکز تمایلی نداشته باشند.

«انسیه موسوی» می افزاید: برخی از والدین حاضرند برای نگه داری فرزند خود در منزل، پرستار بگیرند اما پرداخت شهریه مهدكودك درنظر آن ها بسیار بالاست.

وی اظهار می دارد: این در حالی است كه 80 درصد رشد ذهنی كودكان در سنین قبل از 6 سالگی انجام می شود و بیشتر خانواده ها از این موضوع ناآگاه هستند.

وی ادامه می دهد: باید با فرهنگ سازی از طریق رسانه ها و صدا و سیما والدین را در ثبت نام كودكان 3 تا 6 ساله در مهدهای كودك مجاب كرد تا آینده سازان كشور از رشد اجتماعی، فكری، شخصیتی بیشتری برخوردار شوند.

معاون امور اجتماعی اداره كل بهزیستی خراسان شمالی آمار كودكان در گروه سنی 3 تا 6 سال استان را 85 هزار و 618 نفر ذكر می كند و می گوید: از این تعداد 5 هزار و 956 كودك تحت پوشش مهدهای كودك قرار دارند.

«همایون غلامی» با بیان این كه كمتر از 20 درصد كودكان 3 تا 6 سال استان تحت پوشش مهدهای كودك قرار دارند، می افزاید: 88 مهدكودك شهری و 117 مهدكودك روستایی، 3 هزار و 753 كودك شهری و 2 هزار و 203 كودك روستایی را تحت پوشش قرار داده اند.

وی به اهمیت آموزش های پیش دبستانی در رشد عاطفی، روانی و اجتماعی كودكان در سنین بزرگسالی اشاره می كند و اظهار می دارد: اگر بخواهیم در آینده فرزندان موفقی داشته باشیم باید آن ها را از آموزش های پیش دبستانی بهره مند كنیم.

به گفته وی با وجود این كه بیشتر والدین هزینه های زیادی را در موارد مختلف برای كودكان خود تقبل می كنند اما از فرستادن آن ها به مهدهای كودك خودداری می كنند.

وی می گوید: اداره كل بهزیستی توسعه روستا مهدها با رویكرد مناطق محروم و روستایی و رشد متوازن مهدهای كودك شهری را در دستور كار دارد اما پایین بودن آمار كودكان در مهدهای كودك به علت استقبال نكردن والدین از این مراكز است.

وی می افزاید: جذب كودكان به مهدهای كودك نیازمند فرهنگ سازی و اطلاع رسانی است و صدا و سیما و رسانه ها می توانند با نشان دادن فواید آموزش پیش دبستانی در این امر تاثیر زیادی داشته باشند.

وی خاطرنشان می كند: طی 5 سال اخیر اعتبارات بهزیستی در بحث مهدهای كودك 15 برابر شده است و طرح های مختلفی برای بالابردن جمعیت هدف و افزایش جذب كودكان در مهدهای كودك انجام می شود.

«غلامی» توسعه روستامهدها، كمك به آن ها و اجرای طرح یك وعده غذای گرم در این مراكز، پرداخت كمك هزینه برای شهریه كودكان خانواده های كم درآمد را از جمله اقدامات انجام شده ذكر و بیان می كند: اجرای طرح بهداشت دهان و دندان، طرح آموزش مهارت های زندگی به كودكان و خانواده آن ها و آموزش خانواده برای رشد كمی و كیفی آموزش پیش دبستانی پی گیری می شود.

وی می گوید: بهزیستی برای كمك به خانواده های كم درآمد در مهدهای كودك كمك هزینه 10 كودك را پرداخت می كند كه مبلغ آن حداكثر 100 هزار ریال است.

رئیس سازمان آموزش و پرورش خراسان شمالی هم بیان كرد: 80 درصد هوش شناختی كودكان در سنین 3 تا 8 سالگی كامل می شود.

«علی  باقرزاده» می افزاید: تربیت اولیه كودك در سنین پایین بر عهده خانواده است و والدین باید ساز و كاری برای تربیت آن ها اتخاذ كنند اما شرایط شهرنشینی و نداشتن تخصص این اجازه را به والدین نمی دهد.

وی اظهار می دارد: بهزیستی و آموزش و پرورش به طور مشترك كودكان 4 تا 5 سال را تحت پوشش قرار می دهند هم چنین تحت پوشش قرار دادن كودكان تا سن 40 سالگی برعهده بهزیستی است.

وی ادامه می دهد: درصد قابل توجهی از كودكان 5 ساله در قالب كلاس های ضمیمه روستایی تحت پوشش آموزش و پرورش قرار می گیرد و در روستاهایی كه آمار دانش آموزان كم است، پایه پیش دبستان روزی 3 ساعت با كلاس اول ادغام می شود و به عبارت دیگر كلاس به شكل 2پایه تشكیل می شود.

وی خاطرنشان می كند: به این ترتیب كودكان پیش از دبستان با مفاهیم پایه دوره ابتدایی، مدرسه و معلم آشنا می شوند و در مدرسه حضور می یابند.

به گفته وی، در روستاهایی كه روستامهد تشكیل شده است، پیش دبستانی دایر نمی شود و كودكان به این مراكز ترغیب می شوند.

وی بیان می كند: در جاهایی كه آمار كودكان بالاست، كلاس های مستقل پیش دبستانی تشكیل می شود و اكنون حدود 40 درصد كودكان 5 ساله در قالب كلاس های ضمیمه دولتی تحت پوشش قرار گرفته اند.

وی با اشاره به این كه بخش خصوصی مانند غیرانتفاعی بخشی از كودكان پیش دبستانی را پوشش داده اند، می گوید: در بعضی مناطق به موسسه های آموزش قرآن یا خیریه مانند مساجد، حسینیه، مكتب القرآن و جامعة القرآن مجوز تحت پوشش قرار دادن كودكان پیش دبستانی داده می شود.

وی اظهار می دارد: 75 درصد كودكان 5 ساله در استان تحت آموزش های پیش دبستانی قرار می گیرند.

«باقرزاده» كاهش سن ورود به مدرسه را راهكاری برای افزایش جذب كودكان 5 ساله به این مراکز می داند و می افزاید: اگر سن ورود به مدرسه 5 سال تمام باشد تعداد بسیار زیادی از كودكان در سنین پایین جذب آموزش های پیش دبستانی خواهند شد.

وی معتقد است: مقطع پیش دبستانی دوره حساسی است و باید تحت پوشش آموزش های رسمی قرار گیرد و دوره كودكستان و پیش از دبستان باید به عنوان یك تكلیف برای آموزش و پرورش مطرح شود، در حالی كه هیچ قانونی این سازمان را مكلف به تشكیل پیش دبستانی نمی كند و هم چنین هیچ منابعی برای آن در اختیار آموزش و پرورش قرار نمی گیرد.

وی می افزاید: وزارت آموزش و پرورش به دلیل اهمیت دوره پیش دبستانی از محل برنامه های دیگر منابع آن را تامین می كند هم چنین مبلغ ناچیزی از محل آموزش برای همه تامین می شود.